جمعه, مرداد 27, 1396
Enter Title
کمينه
اهمیت قدرت تصمیم گیری
انسان در مسیر زندگی خود با انواع مسائل و مراحلیمواجه می‌شود که ناگزیر ازتصمیم گیریاست. مانند:
 کجا برویم؟
چه بخوریم؟
چه لباسی را بخریم؟
 با فلانی چگونه حرف بزنیم؟
 به چه کسی رای بدهیم؟
هنگام عصبانیت چه بکنیم؟
چه شغلی، دوستی و یا همسری را انتخاب کنیم؟
تصمیم گیری نقش گسترده‌ای درزندگی آدمی دارد. از تصمیم گیریهای جزئی در امور کوچک گرفته، تا تصمیم گیریهایبسیار بزرگ و پراهمیت. برخی از تصمیم گیریها چنان به راحتی صورت می‌گیرند که شایدما چندان توجهی به آنها نمی‌کنیم، اما در مقابل, مسائلی نیز در زندگی وجود دارند کهاقدام به تصمیم گیری در مورد آنها شاید نیاز به زمان طولانی داشته باشد. در هرحال اهمیت این تصمیم گیریها به لحاظ نقشی که اکثر آنها در سرنوشت فرد دارند،بسیار زیاد است و چه بسا تعلل در شناخت راههای تصمیم گیری بهتر، عواقب جبرانناپذیری را برای فرد به بار آورد.
تصمیم‌گیری قضاوت و انتخاب بین دو یا چند چیز و یا راه حل است که هرکس در زندگی شخصی و محیط کار و اجتماع خود با هر مقام و مسوولیتی که باشد انجام می‌دهد و گاه می‌تواند بسیار مهم و حیاتی باشد. تصمیم‌گیری نشانه‌ی رشد و بلوغ و مسئولیت پذیری افراد است. تصمیم‌گیری درست و سنجیده موجب شادی و احساس موفقیت در فرد شده و سازگاری و اعتماد به نفس او را افزایش می‌دهد و این حالت نه تنها در تصمیم‌گیرنده، بلکه در اطرافیانش اثر مثبت گذاشته و بهداشت روانی فرد و اعضای خانواده را تامین می‌کند.
تصمیم‌گیری هنر و شاخص مهمی برای شناخت رشد عقلی، عاطفی، اجتماعی و روانی افراد می‌باشد، کسانی که به چنین رشدی نرسیده باشند، احتمال بیشتری وجود دارد که اجازه دهند دیگران برای آنان تصمیم‌گیری کنند.
 
ما هنوز هم همان مغز عصر حجری پیشینیانمان, با حجمی از احساسات، خاطرات ناقص و یک محدوده توجه کوتاه را داریم. مغز ما هیچوقت همه حقایق برای گرفتن تصمیم "ایده آل" را در خود ندارد.

از اینجا داستان بدتر می‌شودکه حتی گاهی بدون اینکه بدانیم تصمیم می‌گیریم.

وقتی دانشمندان علوم اعصاب فعالیت مغز را در طول یک آزمایش تصمیم‌گیری ساده بررسی کردند، متوجه شدند که افراد معمولاً 10 ثانیه قبل از اینکه آگاه شوند تصمیم گرفته‌اند، تصمیم می‌گیرند.

 
 
مهارت تصميم گيري
 
 
 
 
 
 
 
تصميم گيري ابزاري است كه براي شكل دادن به آينده مثبت از آن استفاده مي كنيم.
وبه عبارتي فرايندي است پيچيده شامل انواع توانايي هاي فكري ونيزداشتن اطلاعات در مورد تصميمي كه مي خواهيم بگيريم.
 
 عوامل موثر در تصميم گيري:
شخصيت فرد :
  1. اعتماد به نفس
  2. استقلال فکر
  3. آمادگی برای پذیرش مسئولیت تصمیم های اتخاذ شده
  4. عدم ترس از خطر کردن ( ریسک کردن)
  5. درک درست موقعیت ومشکل
  6. ارزش ها و باورهای صحیح
  7. دانش و اطلاعات درباره مشکل یا موقعیت
  8. شیوه تصمیم گیری
  9. آمادگی برای مشورت با دیگران
  10. انعطاف پذیری
  11. خلاقیت وتفکر خلاق
 
عوامل محيطي
1.       ميزان اطلاعات
2.       روش و ميزان پاداش يا تنبيه
3.       اهميت موضوع
4.       شفافيت موضوع
     5.  مهارت های پیش نیاز
     6.   خود آگاهی
     7.   همدلی
     8.   قدرت ارتباط ( ابراز وجود )
     9.   روابط بین فردی و فرد با خودش
    10.   تفکر نقاد
    11.   ورزیدگی درحل مسئله
فایده مهارت تصمیم گیری چیست؟
1. پیشگیری از اختلالات جسمی
2. پیشگیری از اختلالات روانی
3. پیشگیری از اختلالات اجتماعی
4. پیشگیری از اختلالات معنوی
5. پیشگیری از مشکلات سیاسی
6. پیشگیری از مشکلات اقتصادی
7. ارتقاء سلامت در همه زمینه ها
 
سبكهاي تصميم گيري
احساسي
اضطراري ( بيش گوش بزنگ )
اجتنابي
تكانه اي
مطيعانه
اخلاقي
منطقي
تصميم گيري احساسي
1. مبناي انتخاب فرد آن است كه احساس وي چه چيز را درست مي داند .
2. تاكيد بر تماس با حس دروني است .
3. ملاك نهايي اين است كه : چه حس مي كند تا اينكه چه فكر مي كند .
تصميم گيري اضطراري ( بيش گوش بزنگ)
1.       فرد تحت تاثير تعارض و استرس تصميم گيري می کند به حدي مضطرب و برانگيخته مي شود كه (( كارآمدي )) تصميم گيري وي كاهش مي يابد .
انکار
2. فرد نمي تواند اطلاعات مربوط را به ميزان كافي در نظرگرفته و سبك و سنگين كند . نهايتاً براي فرار از فشار, خود را در مسیر يكي از راهها پرتاب مي كند .
تصميم گيري اجتنابي
  1. فرد لزوم تصميم گيري را انكار مي كند .
  2. اميدوار است كه همه چيز خود به خود درست شود .
  3. به تكنيك هاي به تأخير انداختن مثل امروز و فردا كردن متوسل مي شود .
  4. هدف نهايي حفظ آسايش روان شناختي كوتاه مدت است ،
تصميم گيري تكانه اي
1. فرد به سرعت به مبناي تكانه هاي ناگهاني تصميم مي گيريد .
2. به ارزيابي آرام و منطقي حقايق نمي پردازد .
3. معمولاً خودش هم از اين تصميم گيري تعجب مي كند .
تصميم گيري مطيعانه
  1. فرد براساس (( انتظارات )) ديگران تصميم مي گيرد .
  2. ويژگي اصلي اين سبك (( انفعال )) است .
  3. فرد اجازه مي دهد ديگران تصميم ها را به او تحميل كنند .
  4. فرد اجازه مي دهد ديگران براي او تصميم بگيرند .
  5. معمولاً از لفظ (( نمي دانم ، هر چه شما بگوييد )) استفاده مي كند .
 
تصميم گيري اخلاقي
  1. مبناي انتخاب يك كد اخلاقي است .
  2. كد اخلاقي مي تواند "مذهبي " باشد .
  3. كد اخلاقي مي تواند " اصول اخلاق شخصي " باشد .
تصميم گيري منطقي
  1. فرد با آرامش و بكارگيري خرد، بيطرفانه با توجه به هدف بهترين حق انتخاب را بر مي گزيند .
  2. فرد به اطلاعات، هدف يا اهداف، و ارزش ها توجه دارد .
  3. فرد " خودآگاهي " و " زمان آگاهي " دارد .
  4. فرد به پيامدها و خطرات احتمالي توجه دارد .
  5. انتخاب فرد حق گرايانه و براساس ملاكهاي ارزشي واقعي است .
 
مراحل تصميم گيري منطقي
مرحله اول : مواجه شدن با تصميم, چون مواقع زیادی پیش می آید که فرد نیاز به تصمیم را انکار می کند.
باز بودن به اطلاعات داخلي و شناخت از خود
باز بودن به اطلاعات خارجي و شناخت از محیط ودیگران
وضوح و تمركز روی موضوع
مرحله دوم : خلق حق انتخاب ها
مرحله سوم : ارزيابي پيامد پيش بيني شده حق انتخاب ها
مرحله چهارم : متعهد كردن خود به يك تصميم
1. وارسي نمودن تطابق و هماهنگي تصميم ها با ارزش ها
2. بيان واضح اهداف
3. وارسي كردن مجدد حق انتخاب ها
4. طراحي بهترين راه حل
5. توجه و به خاطر سپردن پاداش هاي حاصل از تصميم
مرحله پنجم : طرح ريزي براي چگونگي اجراي تصميم
1. بيان واضح اهداف و مشخص كردن چهارچوب زماني
2. ريز كردن كارها
3. در نظر گرفتن راههاي مختلف اجراي تصميم
4. پيش بيني مشكلات و موانع
5. تشخيص منابع حمايت كننده
6. نوشتن طرح عمل ( POA)
مرحله ششم : اجراي تصميم
1. زمان بندي و تعيين بهترين راه وروش
2. توجه به تعارض هاي پس از تصميم
3. عذر و بهانه نياوردن
4. باز بودن به بازخورد
5. پاداش دادن به خود
6. كنار آمدن با چالش ها، نوميدي و درماندگي ها
مرحله هفتم : ارزيابي پيامدهاي واقعي اجراي تصميم
 

چطور می‌توانیم امیدوار باشیم که تصمیم درست گرفته‌ایم؟

در واقعیت وضعیت به این بدی نیست، ما هر روز تصمیماتی در زندگیمان می‌گیریم. دنیا تغییر می‌کند و احساس می‌کنیم که کنترل آن را به دست داریم.

خوشبختانه علم اعصاب و روان ما را از نواقص و کمبودهای مغز انسان آگاه کرده است. با دانستن این ضعف‌ها، می‌توانید از یک استراتژی ساده برای غلبه بر آنها استفاده کنیم.

 
شناخت مسئاله
در مورد سهولت تصمیم گیری، نوع مشکل نقش اساسی دارد:
 مشکلاتکوچکتر معمولا خیلی راحتتر حل می‌شوند، چون تصمیم گیری در مورد آنها راحتتر صورتمی‌گیرد.
 مشکلات پیچیده‌تر به لحاظ نیازی که به اطلاعات تخصصی‌تر دارند و اغلبچند جنبه مختلف از زندگی فرد را شامل می‌شوند، با روند کند تصمیم گیری مواجه هستند.
 علاوه بر این مشکلاتی نیز وجود دارند کهزماندر تصمیم گیری برای آنها بسیار اهمیت دارد، بطوری که در یک مدت زمان کوتاه ، فرد بایدتصمیم گیری مهمی را انجام دهد. در مورد این نوع موارد توجه به قدرت تصمیم گیری وبالا بردن توان آن حائز اهمیت است.
 
آشنائی فرد با موضوع مورد تصمیم گیری
هرچه فرداطلاعات و آگاهیهای بیشتری در زمینه موضوع مورد تصمیمگیری داشته باشد، قدرت تصمیم گیری فرد بالاتر خواهد بود. آنچه که در اکثر موارد فردرا با شکست در تصمیم گیری یا با تصمیم گیری اشتباه مواجه می‌سازد، نداشتن اطلاعات وتخصص کافی می‌باشد.
مثال:
 مسئاله تصمیم گیری در مورد انتخاب رشته تحصیلینمونه‌ای از مواردی است که نیاز به داشتن اطلاعات از شرائط رشته‌ها دارد. اگر فردشناخت کاملی از زمینه‌ای که رشته تحصیلی مورد نظر به آن می‌پردازد، نداشته باشد، بهاحتمال قوی انتخاب درستی که با زمینه علائق و استعدادهای او همخوانی داشته باشد،نخواهد داشت.
 
عوامل و شرایط درونی وروحی موثر در تصمیم گیری
1-     اعتماد به نفس و قدرت تصمیم گیری
افرادی که دارای اعتماد به نفس بالاییهستند، از قدرت تصمیم گیری بالاتری برخوردار هستند و درشرایط بحرانیقادر به تصمیم گیریهای مناسب می‌باشند. در حالی که افراد دارای اعتماد به نفس پائین، اغلب در تصمیم گیریهای خود دچار مشکلهستند. آنها شاید برای امور خیلی جزئی، زمان خیلی زیادی صرف کنند تا تصمیم گیریلازم را انجام دهند و برخی از آنها حتی از شرائطی که آنها را ناگزیر از تصمیم گیریمی‌کند، فرار می‌کنند. به همین علت است که این افراد ریسک پذیری کمتری از خود نشانمی‌دهند.
2-     افسردگی و قدرت تصمیم گیری
در میان تمام علائمی کهافسردگیدارد، ناتوانی در تصمیم گیری از علائم اساسی است. فرد افسرده حتی برای مسائل جزئیروزمره، فاقد قدرت تصمیم گیری است. بی‌حوصلگی و خلق پائین او، قدرت تصمیم گیری اورا تحت‌الشعاع قرار می‌دهد و این مساله زمانی شدت پیدا می‌کند که ناامیدی در فرایندتصمیم گیری او دخالت می‌کند. فرد افسرده امیدواری کمتری به آینده دارد. بنابراین بابدبینیبا مسائل برخورد می‌کند و توجه بیشاز حد به ابعاد منفی مسائل او را از تصمیم گیری مناسب محروم می‌سازد. او از هر کاریکه نیاز به صرف انرژی، چه کم و چه زیاد دارد، دوری می‌کند. تصمیم گیری فرایندی است که به انرژی فکری زیادی نیازمنداست.
 
 
آشنائی با روال منطقی تصمیم گیری
تصمیم گیری همچون حل یک مساله ریاضی ازفرمولها و مراحل منظمی تبعیت می‌کند. آشنائی فرد با روند تصمیم گیری منطقی احتمالموفقیت او را در تصمیم گیری افزایش خواهد داد. فرد با آگاهی از اینکهروال تصمیم گیریاو درست است، با قدرت و اعتمادبیشتری عمل خواهد کرد و خواهد توانست تمام جوانب قضیه را مورد بررسی و کنکاش قراردهد. روال منطقی تصمیم گیری هرچند از فردی به فرد دیگر می‌تواند متفاوت باشد، امااز یک اصول کلی تبعیت می‌کند، که فرد را به نتیجه گیری و اتخاذ تصمیم مناسب رهنمونمی‌شود.
 
راهبردهای عملی برای افزایش قدرت تصمیم گیری:
1 - به غریزه خود توجه کنید اما اجازه ندهید بر شما ریاست کند.
ما به یک دلیل غرایزمان را رشد داده‌ایم,آنها واقعاً خوب عمل می‌کنند. توانایی گرفتن یک تصمیم سریع برای پیشینیان عصر حجری ما می‌توانست تفاوت خورده شدن توسط یک ببر وحشی یا شکار آن ببر باشد.
 اما اخیراً با چند ببر روبه‌رو شده‌اید؟ واقعیت این است که در این عصر دیگر نیازی به اینگونه تصمیمات سریع نیست اما باز هم نمی‌توانید دست از گرفتن این تصمیمات بردارید. با آن مقابله نکنید اما به آن هم بسنده نکنید. در مورد تصمیم های قبلی از خودتان بپرسید:
- "چرا این فکر را کردم؟"
یا "چرا چنین احساسی داشتم؟" 
 
2. با مدیریت و کنترل هیجان‌های خود تصمیمات منطقی‌تری بگیریم. همان طور که حضرت علی‌(ع) فرمودند: "هنگام خشم، نه تصمیم، نه تنبیه، نه دستور"
3. هدف‌گذاری در زندگی، مقدّمه‌ی تصمیم‌گیری است. به عبارت دیگر افرادی که اهداف کوتاه و بلند مدّت خود را در کلیه‌ی شئونات زندگی مشخص کرده باشند، راحت‌تر و مناسب‌تر تصمیم‌ می‌گیرند.
4. مطالعه‌ی زندگی‌نامه‌ی انسان‌های موفّق در عرصه‌ی علم و ادب و اقتصاد و ... می‌تواند زمینه‌ی تصمیم‌گیری‌های مناسب‌تر را در فرد مهیا سازد.
 
5 - گزینه‌هایتان را لیست کنید.
مغز قدرتمندترین کامپیوتر موجود است اما قادر به انجام چند کار همزمان نیست. دشوار است که بیشتر از 7 فکر مختلف را در یک زمان در ذهنتان داشته باشید و غیرممکن است که بتوانید روی دو مورد از آن به طور همزمان تمرکز کنید.
مثال:
دلیل اینکه صحبت کردن با تلفن‌همراه موقع رانندگی ممنوع هست، آنست که خیلی بی دقت تراز زمانیکه هرکدام را به تنهایی انجام می دادیم می شویم.
 برای تصمیمی که می‌خواهیم بگیریم، همه انتخاب‌ها و گزینه‌های موجود را لیست کنیم، آن را بیرون ذهنمان بکشانیم و زمانی را به بررسی هر کدام به تنهایی اختصاص دهیم.
6- سوالات را بازنویسی کنید.
می‌دانید برای اینکه یک دانشمند تمام‌عیار باشید چه چیزی لازم است؟ گرفتن نمرات عالی یا به خاطر سپردن چیزها کافی نیست. مهم این است که سوالات درست بپرسید. هر مشکلی که دارید، سعی کنید آن را به سه یا چهار شکل مختلف بنویسید. اینکه خودتان را مجبور کنید به طرق مختلف به آن مشکل نگاه و فکر کنید باعث می‌شود بتوانید راهکارهای متفاوتی نیز پیدا کنید.
7 - تاریخچه را پیش‌بینی کنید.
حافظه ما آنقدرها که تصور می‌کنیم خوب نیست و درنتیجه یادمان نمی‌ماند که چقدر ممکن است بد باشد. همین حافظه‌های انتخابی است که باعث می‌شود یادتان بماند امروز با چه کسی حرف زدید اما یادتان نیاید که چهارشنبه هفته پیش نهار چه خوردید.
 استفاده از تاریخچه برای گرفتن تصمیم نیازمند این است که به خاطر بیاوریم دفعه قبلی که در موقعیتی مشابه بودیم چه اتفاقی افتاد. کند پیش بروید و خاطره‌تان را خوب بررسی کنید.
 نباید فقط پیروزی‌هایتان را به خاطر سپرده باشید و شکست‌ها را فراموش کرده باشید.
8 - به خاطر داشته باشید که زمان طرف شماست.
سعی کنید خودتان را از احساسات آن لحظه دور کنید. البته انجام فوری این کار غیرممکن است اما بهترین راهکار این است که بین زمان حال و زمانی که می‌خواهید تصمیم بگیرید کمی فاصله بیندازید و عجولانه تصمیم نگیرید.
9 - این را یک آزمایش ببینید.
مغز انسان منفرد نیست, برای عمل کردن در موقعیت‌های اجتماعی با همتایان خود طراحی شده است. حاصل آن این است که زمان و انرژی زیادی را برای کار گروهی و رابطه با دوستانمان صرف می‌کنیم. تصور کنید که قرار است برای تصمیمی که می‌گیرید به شما نمره بدهند و اتوماتیک‌وار توجه بیشتری به آن می‌کنید. بنویسید که چرا چنین تصمیمی گرفتید و بعد فکر کنید:
"این یک امتحان" است.
 من از پس آن برمی‌آیم و فرصت دیگری برای تغییر آن ندارم. بقیه قرار است تصمیم من را ببینند و به آن نمره بدهند". اینکار باعث می‌شود بیشتر به چرای تصمیمی که می‌گیرید فکر کنید و برنامه‌ها و دیدگاه‌های ضعیف را کنار بگذارید.
10. اعتماد به نفسداشته باشید. برایاینکار پیروزیهای قبلی خود و توانایی‌های خود را همواره مدنظر داشتهباشید. اجازه ندهید دیگران برای شما تصمیم بگیرند, و برای دیگران نیز تصمیم نگیرید. فرصت تصمیم‌گیری را از دیگران به ویژه فرزندانتان دریغ نکنید و به آن‌ها اجازه دهید در مسائل مربوط به خودشان تمرین تصمیم‌گیری کنند.
شهامت تصمیم‌گیری را در خود و دیگران تقویت کنیم.
 
          11.  بر اثر دوستان، هنجارهای (جامعه، فرهنگ، مذهب)، رسانه‌های جمعی واطلاعات درست و غلط، تأثیر فشار گروه‌ها و عوامل بیرونی توجّه نماییم.
          12.به منظور جلب توجّه فرزندان به پیامدهای هر تصمیم‌گیری در مورد برخی از مخاطره آمیزترین تصمیم‌های دوره‌ی نوجوانی با آن‌ها گفتگو کنیم.
          13. علائم و ناراحتیهای خود را که در قدرتتصمیم گیری شما دخالت می‌کنند، بشناسید و تلاش کنید آنها را رفع کنید.
14. تغذیه مناسبداشته باشید. تغذیه مناسببا افزایش قوای ذهنی، در تمام زمینه‌های ذهنی قدرت شما را بالا خواهدبرد.
15. معلومات خود را افزایش دهید.افزایشمعلوماتهم در مسائلی که در حال حاضر باید برایشان تصمیم گیری کنید،لازم است و هم در افزایش معلومات به صورت کلی و روزانه در موارد مختلف مدنظراست.
16. در حین تصمیم گیری، تلاش کنید موضوع را از جنبه‌های مختلف بشناسید و بهابعاد مختلفآن پی ببرید.
17. ازافراد آشنا به موضوعحتما کمکبگیرید.
18. در مورد تصمیمات گروهی یا خانوادگی بهتر است نظر تمامی افراد گروه را نیز جویا شویم.
19. از یکنظم منطقیبرای تصمیم گیریاستفاده کنید. به عنوان نمونه می‌توانید روشهای مختلف تصمیمتان را بررسی کنید،دلایل مخالفت و موافقت خود را بر هر روش یادداشت کنید.
20. محاسن و معایب تصمیمتان را بنویسید.
یک صفحه از دفترچه ای را به دو ستون تقسیم کنید ودر ستون سمت راست نکات مثبت تصمیمتان و در ستون سمت چپ نکات منفی را بنویسید. در صورتی که زمان کافی دارید این فهرست را در چند روز کامل کنید. به این ترتیب و با الویتبندی و امتیاز دادن به زمینه‌هایی که با آنها موافق هستیدو مواردی باکه با آنها موافق نیستید، تصمیمی را اتخاذ کنید کهکمترین شکست و بیشترین احتمال پیروزی را به همراه داشته باشد.
21. همواره به یاد داشته باشیم که در اکثر انتخابهای ما، انتخاب کامل و بدون عیب ونقصی وجود ندارد و هر انتخاب ما متضمن از دست دادن امتیازاتی است که دیگر انتخابهامی‌توانستند داشته باشند. به عبارتی تصمیم گیری بر اساسبیشترین امتیاز و کمترین احتمال شکستانجام می‌شود.
22. اثر تصمیمتان را در طول زمان های یک ساله, پنج ساله, وبیست و پنجساله بررسی کنید.
23 . تصمیم را بگیرید.
آیا می‌خواهید درمورد وضعیت شغلیتان تصمیم بگیرید یا اینکه چه مارک پنیری را برای صبحانه بخورید؟ همه تصمیمات برابر نیستند پس وقتتان را تلف نکنید. لازم نیست برای هر وعده صبحانه قدم 1 تا 23 را دنبال کنید.
24 . تصمیم را عملی کنید.
می‌توانید تا بی نهایت تصمیمی که گرفته‌اید را دوباره و دوباره تحلیل و بررسی کنید. اما بالاخره باید یکجا آن را متوقف کنید. آن را واقعی کنید، یادداشتش کنید. وقتی تصمیمتان بیرون از مغزتان و به دنیای واقعی آمد، مغزتان از بررسی گزینه‌های مختلف دست کشیده و سراغ کار بعدی می‌رود.

25. توصیه به عزلت طلبها
یادتان باشد چشم‌انداز مغز ما محل منطقی نیست. شما حتی نباید مغزتان را وادار به دنبال کردن قدم 1 تا 24کنید. بهترین تصمیمی که می‌توانید اینجا بگیرید این است که فقط قدم هایی که دوست دارید را دنبال کنید، آن هم با هر ترتیبی که دوست داشتید. هر کاری که می‌کنید، رمز گرفتن بهترین تصمیمات در زندگی این است که
"بخواهید".
26. مسئولیت پیامدهای تصمیم خود را شخصاً برعهده بگیریم.
27. به خدا توکل کرده و از او کمک بخواهیم.
 

 

  
حريم شخصي كاربران  |  شرایط استفاده
پرورش نیروی انسانی